Barocka begrepp

Regler i rörelse

Authors

  • Rolf Hugoson

DOI:

https://doi.org/10.52610/rhs.v4i13.410

Abstract

Barocken – både stilen och den historiska perioden –  kännetecknades av en egen retorik. En retorik som satte språkliga, estetiska och politiska regler i rörelse. Rolf Hugoson visar i denna artikel hur den barocka retoriken satte sin prägel på ­uppfattningen av retorik som lekfull och regelomstörtande, och argumenterar för att vi kanske borde ta tillvara på det ­instabila istället för att kväva oron med regler.

References

Accetto, Torquato (1930): “Della dissimulazione onesta” (1641), i: Benedetto Croce och Santino Caramella (red.): Politici e moralisti del seicento: Strada, Zuccolo, Settala, Accetto, Brignole Sale, Malvezzi. Laterza. Bari, s 143-174.

Apostolidès, Jean-Marie (1981): Le Roi-Machine: Spectacle et politique au temps de Louis XIV. Éditions de Minuit, Paris.

Aristoteles [1991], On Rhetoric: A Theory of Civic Discourse. Oxford University Press. New York.

Aristoteles [1995], Poetics, [översättning Stephen Halliwell] Harvard University Press. Cambr. Mass.

Attridge, Derek (1999): “Judging Joyce”, i: Modernism/­modernity, vol.VI, nr. 3, s. 15-32. DOI: https://doi.org/10.1353/mod.1999.0024

Aubenque, Pierre (1963): La prudence chez Aristote. ­Presses universitaires de France, Paris.

Barner, Wilfred (1970): Barockrhetorik: Untersuchungen zu ihren geschicthlichen Grundlagen. Max Niemeyer Verlag, Tübingen.

Blanco, Mercedes (1992): Les rhétoriques de la pointe: ­Baltasar Gracián et le conceptisme en Europe. Librairie Honoré Champion, Paris.

Bonito, Vitaniello (red.) (1996): Le parole e le ore: Gli orologi barocchi: Antologia poetica del seicento. Sellerio, Palermo.

Borrelli, Gianfranco (1994): “Aristotélisme politique et raison d’État en Italie”, i: Yves Zarka (red.): Raison et déraison d’État: Théoriciens et théories de la raison d´État aux XVIe et XVIIe siècles. Presses universitaires de France, Paris, s. 173-192.

Buci-Glucksmann, Christine (1990): Tragique de l’ombre: Shakespeare et le maniérisme. Galilée, Paris.

Bury, Emmanuel (1996): Littérature et politesse: L’Invention de l’honnête homme 1580-1750. Presses universitaires de France, Paris.

Castiglione, Baldassare (1998): Il Libro del Cortegiano, red. Giulio Carnazzi. Rizzoli, Milano.

Condren, Conal (1994): The Language of Politics in Seventeenth-Century England. MacMillan, London. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-349-23566-7

Curtius, Ernst Robert (1954): Europäisches Literatur und Lateinisches Mittelalter. 2:a uppl. Francke, Bern.

de Gournay (1962): “Deffence de la poësie et du langage des poëtes” (1626), i: Les Idées littéraires de Mlle de Gournay, red. Uildriks. Diss. Leiden, s. 96-186.

DeJean, Joan (1984): Literary Fortifications: Rousseau, Laclau, Sade. Princeton University Press, Princeton. DOI: https://doi.org/10.1515/9781400853755

Dieckmann, Liselotte (1957): “Renaissance hieroglyphics”, i: Comparative Literature, vol. 9, nr. 4. DOI: https://doi.org/10.2307/1768548

Frare, P. (1991): “Il ‘Cannocchiale Aristotelico’: Da retorica della letteratura a letteratura della retorica”, i: Studi ­Seicenteschi, vol. 32.

Freud, Sigmund (1995): Vitsen och dess förhållande till det omedvetna (ty. orig. Der Witz und seine Beziehung zum Unbewussten, 1905) Daidalos, Göteborg.

Fumaroli, Marc (1987): “Les intentions de Richelieu, protecteur de l’Académie française”, i: Roland Mousnier (red.) Richelieu et la culture. CNRS, Paris, s. 69-78.

Geitner, Ursula (1992): Die Sprache der Verstellung: Studien zum rhetorischen und anthropologischen Wissen im 17. und 18. Jahrhundert. Max Niemeyer, Tübingen. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110963557

Gracián, Baltasar (1994): Handbok i levnadskonst (övers. fr. eng. – sp. orig: El Oráculo manual y Arte de prudencia, 1647). Natur och Kultur, Stockholm.

Hampton, Timothy (1991): “Introduction: Baroques”, i: Yale French Studies, nr. 80: Baroque Topographies: Literature/History/ Philosophy, s 1-12. DOI: https://doi.org/10.2307/2930258

Hinz, Manfred (1993): “Il Cortigiano ed il ‘tacitismo’”, i: Alain Montandon (red.): Traités de savoir-vivre en Italie. Faculté des Lettres et Sciences Humaines. Clermont-Ferrand, s. 191-212.

Hocke, Gustav (1957): Die Welt als Labyrinth. Rowohlt Taschenbuch, Hamburg.

Hocke, Gustav (1959): Manierismus in der Literatur: Sprach-Alchimie und esoterische Kombinationskunst. Rowohlt Verlag, Hamburg.

James Joyce, James (1960 [1922]): Ulysses. The Bodely Head, London.

Klein, Robert & Zerner, Henrik (red.) (1966): Italian Art 1500-1600: Sources and Documents. Prentice-Hall, Englewood Cliffs, N.J.

Ling Lee, Theresa Man (1997): Politics and Truth: Political Theory and the Postmodernist Challenge. State University of New York Press, Albany.

Lyotard, Jean-François (1971): Discours, Figure. Klincksieck, Paris.

Marazzini, Claudio (1993): Storia della lingua italiana: Il cinquecento e il seicento. Il Molino, Bologna.

Massin (red.) (1992): Blasons anatomiques du corps féminin: suivis de Contreblasons de la beauté des membres du corps humain (1539 resp. 1550). Gallimard, Paris.

Montecuccoli, Raimondo (1924): I Viaggi: Opera inedita, red. Abbiano Gimorri. Soc. tipogr. modenese, Modena.

Mulagk, Karl-Heinz (1973): Phänomene des politischen Menschen im 17. Jahrhundert: Propädeutisch Studien zum Werk Lohensteins unter besonderer Berücksichtigung Diego Saavedre Fajardos und Baltasar Graciáns. Erich Schmidt, Berlin.

Norden, Eduard (1898): Die antike Kunstprosa vom VI. Jahrhundert v. Chr. bis in die Zeit der Renaissance. Leip­zig.

Panofsky, Erwin (1968): Idea: A Concept in Art Theory [ty. orig. Idea: Ein Beitrag zur Begriffsgeschichte der älteren Kunsttheorie, 1924]. University of South Carolina Press, Columbia.

Proctor, Robert E. (1973): “Emanuele Tesauro: A theory of the conceit”, i: Modern Language Notes, vol. 88. DOI: https://doi.org/10.2307/2907848

Rousset, Jean (1968): “La querelle de la métaphore”, i: l’Intérieur et l’extérieur: Essais sur la poésie et sur le théâtre au XVIIe siècle. Corti, Paris, s. 57-71.

Ruthven, K.K. (1969): The Conceit. Methuen, London.

Scarpati, Claudio & Bellini, Eraldo (1990): Il vero e il falso dei poeti: Tasso, Tesauro, Pallavicino, Muratori. Università Cattolica del Sacro Cuore, Milano.

Schnur, Roman (1963): Individualismus und Absolutismus: Zur politischen Theorie vor Thomas Hobbes (1600-1640). Duncker & Humblot, Berlin.

Schröder, Gerhart (1985): Logos und List: Zur Entwicklung der Ästhetik in der frühen Neuzeit. Athenäum, ­Königstein.

Tesauro, Emanuele (1968): Il Cannocchiale Aristotelico (5:e uppl. Torino 1670), red. August Buck. Gehlen. Bad Homburg.

Ueding, Gert (red.) (1994): Historisches Wörterbuch der Rhetorik, vol. 2. Max Niemeyer, Tübingen.

Vasari, Giorgio (1986): “Proemio della terza parte”, i: Le vite de’ piú eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani, da Cimabue, insino a’ tempi nostri (1550) vol. 2. Einaudi Tascabili, Torino, s 539-544.

Weimann, Robert (1996): Authority and Representation in Early Modern Discourse. John Hopkins University Press, Baltimore. DOI: https://doi.org/10.56021/9780801851902

Downloads

Published

2025-12-16

How to Cite

Hugoson, R. (2025). Barocka begrepp: Regler i rörelse. Rhetorica Scandinavica, 4(13). https://doi.org/10.52610/rhs.v4i13.410